FRAZELOGICKÉ NEOLOGISMY A OKAZIONALIZMY V SOUČASNÉ ČESKÉ LITERATUŘE (na příkladu knihy E. Hauserové “Noc v Mejdlovarně”)

Authors

  • Radka Garbuzova Kyiv National Linguistic University,

DOI:

https://doi.org/10.32589/2311-0821.1.2018.135659

Keywords:

modifikace frazeologických jednotek, transformace frazeologizmů, individuální autorské aktualizace frazémů, okazionalismy, frazeologické neologismy.

Abstract

Článek se zabývá otázkou transformace frazeologických jednotek, jejich aktualizací, vznikem neologismů v uměleckém stylu. Současný jazyk, jak český, tak i ukrajinský, aktivně reaguje na  společenské změny a aktuální problémy v různých oblastech společenského života, což se projevuje v určité míře i ve frazeologii, kde vznikají nové jednotky – frazeologické neologismy. Příklady některých strukturně sémantických změn frazeologismů a vznik autorských okazionalizmů jsou proanalyzovány na příkladu knihy Evy Hauserové Noc v Mejdlovarně. Překlad do ukrajinštiny a porovnání ekvivalentnosti potvrzuje teorii, že frazeologizmy a stejně tak i frazeologické neologismy nejsou vždy jednoznačně či snadno transponovatelné do jazyka jiného. Dané bádání otevírá perspektivy pro další studium a analýzu českých frazeologických neologismů a jejich překlad do ukrajinštiny. Z didaktického hlediska umístění do výuky frazeologizmů  a neofrazeologizmů rozhodně oživuje studium cizího, v našem případě českého, jazyka, obohacuje lexikální zásobu i lingvokulturní znalosti studentů, rozšiřuje jejich komunikativní možnosti, čímž jim umožňuje poznat ve vší hloubce krásu českého jazyka.

References

Бойченко, Н. O. (2002). Стійкі дієслівні сполуки у публіцистичному тексті : типологічні ознаки та експресивний потенціал. (Автореф. дис. канд. філол. наук). Київ.

Ващенко, О. і Степанюк, О. (2016). Українські і чеські фразеологічні одиниці з колоративним компонентом “БІЛИЙ”. Вісник Київського національного лінгвістичного університету. Серія Філологія, 19(2), 44-49. Взято з: http://journals.uran.ua/index.php/2311-0821/article/

view/113744

Ващенко, О. і Степанюк, О. (2015). Типологія чеських та українських фразеологізмів із сакральним нумерологічним компонентом. Проблеми зіставної семантики. Вип. 12, 105-111. Взято з: https://onedrive.live.com/?authkey=%21APTD9FPPXRCmkN0&cid=

B3E65309B90&id= 68696B3E65309B90%2115515&parId=68696B3E65309B90%

&o= OneUp

Давиденко, Л. Б. (1992). Синтаксичні функції і структурно-семантичні модифікації фразеологічних одиниць (Автореф. дис. канд. філол. наук). Київ.

Даниленко, Л. І. (2000). Національно-культурна семантика чеської фразеології. Київ, Коломия.

Голубева, Н. A. (2008). Прецедентные единицы в грамматике: традиции и новаторство. Высшее образование сегодня. 5. 47–49

Дерев’янко, В. (2012). Індивідуально-авторські фразеологічні новоутворення у ЗМІ (на матеріалі чеської мови). Вісник Львівського університету. Серія філологічна. 56(1)., 204-211.

Коновець, П. (2002). Комунікативно-прагматичні особливості актуалізації фразеологізмів у дискурсі сучасної преси (за матеріалами іспанських періодичних видань) (Автореф. дис. канд. філол. наук). Київ.

Пашинська, Л. M. (2011). Неофраземіка у сучасному українському публіцистичному тексті. Мова і культура. 14(1), 222-228.

Пашинська, Л. M. (2012). Напрями дослідження неофраземіки в сучасній лінгвістиці. Українська мова. 2, 87-96.

Пономарів, O. (1992). Стилістика сучасної української мови. Київ: Либідь, 1992.

Скиба, Н. Г. (2005). Активні фразеотворчі процеси в українській публіцистичній і художній прозі кінця ХХ – початку ХХІ століть. (Автореф. дис. канд. філол. наук). Київ.

Степанова, Л. (2001). Evolucija frazeologičeskich jedinic i neologizmy. In: Novaja frazeologija v novoj Jevrope. Greifswald 2001, 115-116 (rus.)

Ужченко, В. Д. і Ужченко, Д. В. (2007). Фразеологія сучасної української мови. Київ: Знання.

Шанский, Н. М. (1985). Фразеология современного русского языка. Москва: Высшая школа.

Čechová, M. (1986). Dynamika frazeologie. Naše řeč, ročník 69, číslo 4, 178-186.

Čechová, M. (2011). Frazeologie v komunikaci. In: Jazyk a komunikácia v súvislostiach. (151-158). Bratislava: Univerzita Komenského v Bratislavě.

Čermák, F. (2008). Frazeologie a idiomatika česká a obecná. Praha: Karolinum.

Daneš, F. (1988). Pojem “spisovného jazyka” v dnešních společenských podmínkách. In: Dynamika současné češtiny z hlediska lingvistické teorie a školské praxe. (21-29). UK, Praha.

Grepl, M. a kol. (1995). Příruční mluvnice češtiny (vyd 1). Praha: Lidové noviny, Hájková, E. (2009). K osvojování frazeologie u současné české mladé generace. Фалькларыстычныя даследаванні. Кантэкст. Тыпалогія. Сувязі. 6. Citováno z http://elib.bsu.by/handle/123456789/

Hauserová, E. (2014). Noc v Mejdlovarně (vyd). 1. Praha: Argo.

Hauser, P. (1980). Nauka o slovní zásobě. Praha: SPN, 43–47.

Hasil, J. (2012). Компаративні дослідження слов’янських мов і літератур. Збірник наукових праць. 19 (32-39). Київ: КНУ ім. Т. Шевченка.

Janovec, L. (2003). Defrazeologické lexikální jednotky. Varia XIII. Zborník materiálov z XIII. kolokvia mladých jazykovedcov. Modra-Piesok, 3–5.12. 2003. 147-158, 243–247.

Martincová, O. (1983). Problematika neologismů v současné spisovné češtině. Praha: Univerzita Karlova.

Mlacek, J. (1977). Slovenská frazeológia. Bratislava: Slovenské pedagogické nakladateľstvo. 1. vyd.,

Kufnerová, Z., Poláčková, M., Povejšil, J., Skoumalová, Z., Straková, V. (1994). Překládání a čeština (vyd. 1). Praha: H&H.

Lotko, E. (2008). O některých vývojových tendencích v současné slovní zásobě a jejich příčinách (na materiálu češtiny, slovenštiny a polštiny). In: LOTKO, Edvard. Srovnávací a bohemistické studie. Olomouc: Vydavatelství Univerzity Palackého.

LEXIKOGRAFICKÉ PRAMENY

ССЛ Гетьманець М., Михайлин, І. (2009). Сучасний словник літератури і журналістики Харків: Прапор.

ФСУМ Укл.: Білоноженко, В.М, Винник, В.О, Гнатюк, І.С., Горобець, В. та ін. (1993). Фразеологічний словник української мови: В 2 кн. Київ: Наукова думка.

ESČ Karlík, P., Nekula, M., Pleskalová, J. (2002). Encyklopedický slovník češtiny. (s. 284-285). Praha: Nakladatelství Lidové noviny.

NSČ1 Martincová, O. a kol. (1998). Nová slova v češtině. Slovník neologizmů 1, Praha: V nakl. Academia vyd.1.

NSČ2 Martincová O. a kol. (2004). Nová slova v češtině. Slovník neologizmů 2, Praha: V nakl. Academia vyd.1.

SCS ABZ.cz: slovník cizích slov - on-line hledání. Dostupný z: http://slovnik-cizich slov.abz.cz

SČFI I. Čermák, František, Hronek, Jiří a Machač, Jaroslav. (2009). Slovník české frazeologie a idiomatiky. 1, Přirovnání. 2., přeprac. a dopl. vyd. V nakl. Leda vyd. 1. Praha: Leda.

SČFI II. Čermák, František, Hronek, Jiří a Machač, Jaroslav. (2009). Slovník české frazeologie a idiomatiky. 2, Výrazy neslovesné. 2., přeprac. a dopl. vyd. V nakl. Leda vyd. 1. Praha Leda.

SČFI III. Čermák, František, Hronek, Jiří a Machač, Jaroslav. (2009). Slovník české frazeologie a idiomatiky. 3, Výrazy slovesné. 2., přeprac. a dopl. vyd. V nakl. Leda vyd. 1. Praha: Leda.

SČFI IV. Čermák, František. (2009). Slovník české frazeologie a idiomatiky. 4, Výrazy větné. V nakl. Leda vyd. 1. Praha: Leda.

Published

2017-06-27

Issue

Section

Articles